کمپینهای نجات از طناب دار؛ همدلی بزرگ، آسیبهای پنهان
پایگاه خبری اولکامیز – بایرام کاردان
در سالهای اخیر کمپینهای مردمی برای جمعآوری دیه و نجات محکومان به قصاص، به یکی از جلوههای پررنگ همدلی اجتماعی تبدیل شده است. این حرکت در ذات خود ریشه در ارزشهای انسانی و آموزههای اسلامی دارد؛ نجات جان یک انسان و ترویج فرهنگ گذشت، مصداقی روشن از روحیه نوعدوستی در جامعه ایرانی است.
اما در کنار این جنبههای مثبت، آسیبها و چالشهایی نیز وجود دارد که نمیتوان آنها را نادیده گرفت:
آسیبها
۱. افزایش غیرمنطقی مبلغ دیه: برخی اولیای دم تحت تأثیر فضای رسانهای، مبالغی فراتر از عرف و قانون مطالبه میکنند.
۲. کلاهبرداری و سوءاستفاده مالی: نبود شفافیت در روند جمعآوری پول، راه را برای سوءاستفاده برخی افراد سودجو باز کرده است.
۳. شهرتطلبی در فضای مجازی: بعضی بلاگرها و چهرههای مجازی این حرکت انسانی را ابزاری برای دیدهشدن و تبلیغ شخصی قرار دادهاند.
۴. خدشه به حیثیت خانوادهها: انتشار گسترده نام و تصویر خانواده مجرم یا مقتول، سبب انگزنی دائمی و تخریب آینده اجتماعی آنان میشود.
۵. فشار بر دستگاه قضایی: تمرکز بیشازحد افکار عمومی روی پروندهها، گاه اقتدار قانون و روند عادلانه دادرسی را تحتالشعاع قرار میدهد.
راهکارهای اصلاحی
برای کاهش این آسیبها و صیانت از نیت انسانی این حرکت، چند راهکار اساسی پیشنهاد میشود:
ایجاد سامانه ملی شفاف برای جمعآوری کمکها با نظارت نهادهای رسمی مانند قوه قضائیه یا هلالاحمر.
تعیین سقف قانونی برای دیه توافقی بهمنظور جلوگیری از مطالبههای نجومی.
واگذاری پروندهها به نهادهای معتبر همچون شوراهای حل اختلاف یا انجمنهای مردمنهاد مجاز.
حفظ کرامت خانوادهها با ممنوعیت انتشار اطلاعات هویتی بدون رضایت کتبی.
نظارت بر فضای مجازی و برخورد با افرادی که این مسیر را به ابزاری برای کلاهبرداری یا خودنمایی تبدیل کردهاند.
فرهنگسازی عمومی برای هدایت کمکها به مسیرهای مطمئن و رسمی.
جمعبندی
کمپینهای نجات از طناب دار، جلوهای درخشان از همدلی و نوعدوستی در فرهنگ ایرانی–اسلامی هستند؛ اما در صورت نبود شفافیت و چارچوب قانونی، میتوانند به بستری برای فساد، بیاعتمادی اجتماعی و تضعیف عدالت قضایی بدل شوند. امروز بیش از هر زمان دیگر، ضرورت دارد این حرکتهای مردمی در قالب یک نظام شفاف، قانونمند و تحت نظارت رسمی ساماندهی شوند تا هم جان انسانها نجات یابد و هم حرمت و عدالت در جامعه حفظ گردد.
شهریور ۱۴۰۴ گلستان
www.ulkamiz.ir
