پایگاه خبری اولکامیز – حبیب الله نیازی ساعی: فصل بهار یادآور بیداری طبیعت از خواب زمستانی و بیداری و رویش دگربارۀ سبزی زمین و پوشش مخمل خضرایی و نو شدن روزگار، نوروز است. این فصل، فصل شکوفایی دو گُل صحرا، که با اشعار حکیمانه و عرفانی خود بوی بهار دلها را در آق توقای تورکمنصحرا بر بام گلستان، عطر افشانی نموده و یاد این پدر و پسر را در یادها زنده می دارد.
برای حفظ این میراث معنوی در کشور ایران اسلامی و بویژه در تورکمنصحرای استان گلستان، همه ساله در ماه های فروردین و اردیبهشت یاد این بزرگواران گرامی داشته شده و مراسم بزرگداشت حکیم فرزانه دولت محمد آزادی و فرزند فرزانه اش مخدومقلی فراغی در شهرها و روستاها و در کنار تربت پاک آرامگاهشان ” آق توقای ” برگزار می گردد.
در فروردین ماه ۱۴۰۰، سالگرد تولد دولت محمد آزادی به همّت بنیاد مخدومقلی فراغی و انجمن ادبی جیحون و گروه آق بولوت با شرکت جمعی از دوستداران ایشان و اعضای تشکل های فرهنگ و ادب تورکمن در جوار مرقدشان در آق توقای برگزار گردید. همچنین در ۲۹ اردیبهشت ماه ۱۴۰۰ بمناسبت ۲۸۸- مین سالگرد تولد اندیشمند عارف و شاعر فرزانه مخدومقلی فراغی، همایشی ادبی، در پای برج قابوس (میل گنبد) برگزار و در ادامه، ۳۰ اردیبهشت ماه مراسمی هم در محل آرامگاهش در آق توقای با شرکت مشتاقان فرهنگ و ادب و اخلاق و عرفان مخدومقلی برگزار گردید.
اگر امروزه شاهد برگزاری چنین مراسم با شکوهی برای مخدومقلی فراغی هستیم، حاصل زحمات مردانی است که روزگاری در سخت ترین شرایط از نظر امکانات ارتباطی و چاپ و نشر کتاب، این آزمایشات سخت دوران را تحمل کرده، رنجها برده و زخمها خورده و موی سپید کرده اند، تا این میراث غنی و معنوی را به نسل امروز برسانند.
بی شک یکی از آن نیک مردان تورکمنصحرا، مرحوم ” الحاج مراد دردی قاضی ” می باشد که سرمایۀ عمر خود را در این را نهاد و در این مرز بوم کمتر کسی است که با نام و خدماتی که ایشان برای فرهنگ و ادب و فلکلور تورکمن آشنا نباشد! به ویژه جانفشانی های که برای شناسایی،احیای و نشر آثار عارف و حکیم فرزانه دولت محمد آزادی و فرزند وارسته اش مخدومقلی فراغی و سایر آثار مکتوب دینی و کلاسیک شعرا و نویسندگان تورکمن در یکصد سال اخیر بی همتا می باشد.
یادگارهای نشر او چون دُرّ پنهان، هر چند خاک بخورد ناب و گران سنگتر می شود، تا آنجا که او را در زمرۀ اولین ناشران تورکمن، همانند صدیق اوغلی و آتاجان آبدالوو قرار داده است.
بیش از نیم قرن تلاش بی وقفۀ وی توسط کتاب شناس سرشناسی چون پروفسور دکتر آلماز بردیوو در نشریات ترکمنستان مانند ” ادبیانت و صونغات ” و ” ترکمن دنیاسی ” بازتاب داشته است*.
استاد قاضی در سال ۱۳۰۷ در کمش تپّه بدنیا آمده است. در سال ۱۳۳۶ هنگام ۲۹ سالگی به گنبد قابوس کوچ می کند و در سال ۱۳۳۸ کتابفروشی قابوس را باز نموده و بعد از آن هم نمایندگی فروش روزنامه کیهان را دریافت و به کتاب و روزنامه فروشی و خبرنگاری مشغول می گردد.
به نقل از کتاب ” عالم ترکمن، خادم مختومقلی ” نوشته استاد موسی جرجانی، چاپ ۱۳۸۴ انتشارات فراغی(سارلی) :
” وی بیش از پنجاه سال، با تمام مشکلاتی که در سر راهش بود، از جستجو و پژوهش برای جمع آوری نسخه های خطی و برگ های زرّین دستنویس شاعران و نویسندگان، در سطح شهر و روستاهای ترکمن صحرا کوتاهی نکرده است، او راه های صعب العبور جرگلان بجنورد، کوه ها و درّه های مناطق کلاله، گلیداغ، دشت فراخ گنبد و آق قلا، مناطق مرزی اینچه برون، مراوه تپّه، داشلی برون و کرند و مناطق ساحلی گمیشان، بندر ترکمن را با پای پیاده یا سوار بر الاغ و ارابه دیگران، به دنبال یافتن نسخه ای از دیوان مختومقلی و یا دیگر شاعران کلاسیک و نیز با کوله باری از کتاب دیوان شاعران برای فروش، در نوردید. او دیوان مختومقلی را به پشت می گرفت و روستا به روستا می رفت تا آن را بین علاقه مندان و خواستارانش توزیع نماید. استاد می گفت، از اینکه یک کیسه از کتاب مختومقلی را به کول گرفته و از رودخانۀ پر آب اترک می گذشتم، هرگز خسته نمی شدم زیرا آن را به عشق به پشت می گرفتم و بدان افتخار می کردم “.
استاد قاضی گفته است : “… ۶۰ سال برای اعتلای فرهنگ اسلامی قوم ترکمن کار کردم، در جای- جای ترکمن صحرا قدم گذاشتم و در این راه مرارت ها و سختی ها کشیدم، امّا عشق مختومقلی هرگز مرا خسته نکرد، بلکه یاد او به من نیرو می داد. همیشه دیوان اشعار مختومقلی همراه من بود و هر وقت خسته می شدم.، چند بیت از اشعار او را می خواندم و بعد خستگی من برطرف می شد. اولین کتابی که منتشر نمودم ، چاپ مجدد کتاب اشعار مختومقلی بود که توسط آقای بردی محمد امانی در سال ۱۳۴۲ بچاپ رسیده بود. سپس با جمع آوری نسخ های پراکندۀ اشعار مختومقلی، در سال ۱۳۴۳ دیوان کامل اشعار مختومقلی را چاپ و منتشر نمودم “.
کتاب هایی که استاد به چاپ رسانده اند بالغ بر بیش از ۷۰ عنوان کتاب می شود که تعدادی از آنها دوباره چاپ شده اند و با احتساب چاپهای مجدد، تعداد کتاب های چاپ شده به حدود صد عنوان کتاب می رسد. به همین خاطر همۀ ما ایشان را بعنوان ناشر می شناسیم.
جان کلام بنده هم همین است که ما بعد نویسندگی استاد را به بوته فراموشی سپرده ایم و کمتر اتفاق افتاده است که از او بعنوان نویسنده ای زبردست یاد کنیم و مهارت استاد در این زمینه و کتاب هایی را که به قلم توانمند خود به رشته تحریر درآورده اند را معرفی نماییم.
مرحوم قاضی خود در این مورد بیان داشته است : ” … اغلب ساعات روز را در همین اتاق (اتاق کارش در منزل) می گذرانم و می نویسم، زیرا نوشتن در خون من است و هرگز از نوشتن و مطالعه خسته نمی شوم، باور دارم که خداوند همین سفره را و همین کار را در برابر من قرار داده است و سهم من از این دنیای بزرگ، همین بوده است.
حاجی مراد دردی قاضی برای اولین بار در بهارسال ۱۳۶۳ در آق توقای مراسم بزرگداشت مختومقلی فراغی را بنا نهاد.
از مراد دوردی قاضی بعنوان پدر نشر ترکمن، تابحال ۲ بار در گنبد قابوس از طرف انجمن های شعر و ادب با برگزاری مراسم ویژه تجلیل گردید.
سرانجام حاج مراد دردی قاضی پس از یک عمر تلاش برای حفظ و اعتلای فرهنگ و ادب دینی تورکمن، روز جمعه ۱۷ آذر ماه ۱۳۹۶ در سن ۹۰ سالگی جان به جان آفرین تسلیم نمود.
روحش شاد، جایش جنّت و یادش گرامی باد.
www.ulkamiz.ir
لینک کوتاه خبر : https://www.ulkamiz.ir/?p=20092
۱۴۰۱-۰۷-۲۲
۰ 355 خواندن این مطلب 4 دقیقه زمان میبرد
