نگاه دنکیشوتوار به اینترنت و رویکردهای اخلاقی
پایگاه خبری اولکامیز – متین کمی:
در روزگاری که عیش آدمیان طیش و طَرَب نوروزی به کَربِ هرروزی تبدیل شده؛ روانِ ایرانیان به برهانِ “دنکیشوتوار” در قرینِ “قربان” به قربانگاه رفتهاست.
پُر پیداست که بستنِ فضایِ مَجازی، مُجازاتِ غیرمُجازیست که بر مردمِ رنجکشیده و جنگدیده، که گنجنابرده، رنجبردند و زجر کشیدند تحمیل شده است. مردمی که به تعبیر “قیصر امینپور” چینپوستینشان هم درد میکشد.
مردمی که چین پوستینشان
مردمی که رنگ روی آستینشان
مردمی که نامهایشان
جلد کهنه شناسنامههایشان
درد میکند. “قیصر امینپور”
“سِروانتس” در رُمانِ مشهورِ “دن کیشوت”، نوشته بود، هنگامیکه “دنکیشوت” با آسیابهای بادی مواجه میشود، خیالات بر او چنان غلبه میکند که آنها را به شکلِ دیو میبیند و به آنها حمله میکند.
حال، حکایتِ اینترنت در روزگار ما نیز همچون آسیابهای بادیست که عدهای دنکیشوتوار به آن میتازند و بابِ جهانی مجازی را بر جماعتی میبندند.
رنجِ مضاعف آنجاست که با ایجاد تبعیض، تشخیص میدهند که با پرداختِ پولی آن غولِخیالی را با عنوانِ “اینترنت پرو” بر خلقی به قیمتی گزاف بفروشند و آنچه « خطواتِ شیطانی » مینامیدند حال به ثمرات انسانی برای عدهای تبدیل کنند.
آنانی که در ایدئولوژی “چپگرایانه” امیدِ جامعهای”بیطبقه” داشتند، خود بر آتشِ این طبقات چنان دمیدهاند که شکافِ ایجاد نشدهای در جامعه باقی نماند.
اما در نگاهِ اخلاقی در مواجهه با قطع و بستنِ اینترنت به برخی مکاتب اخلاقی میتوان مراجعه کرد تا اخلاقی بودن و نبودن این امر سنجیده شود.
در نگاه فایدهگرایانه (Utilitarianism)، امرِ اخلاقی، بیشینه کردنِ “خیر” برای بیشترین افراد است. بهتعبیر دیگر امری اخلاقیست که بیشترینِ فزونیِ خوبی را برای بیشترین افراد به ارمغان آورد.
اما آنچه در قطعِ اینترنت برای بیشترین افراد جامعه و گشودنِ آن برای کمترین افرادِ جامعه رخ داده، کاملا مغایر با این نگاه اخلاقیست.
در نگاه وظیفهگرایانهی کانت (Deontological ethics)، بر اساسِ قاعده مشهور او که صورتِ اولِ امرمطلق است: “تنها بر اساس ضابطهای عمل کن که به موجب آن در عین حال بتوانی اراده کنی که آن ضابطه قانونی عام یا جهانشمول شود.”
این نگاه کانتی به اینمعناست که باید چنان عمل کنیم که اگر دیگران هم با ما همان عمل را انجام دهند، آنان را تحسین کنیم.
حال، بانیانِ بستنِ اینترنت آیا روا میدانند که دیگران با آنان چنین کنند و فضای مجازی را بر روی آنان ببندند؟
نگاه عدالت توزیعی (Distributive justice) بر سه مؤلفه تاکید میکند:
۱. منافع و مضاری که توزیع میشود.
۲. مردمی که منافع و مضار بین آنها توزیع میشود.
۳. روندی که از طریق آن این توزیع صورت میگیرد.
واضح است که مضاری که بستن اینترنت بهخودیِ خود داشته از منافع آن پیشی میگیرد و خسارتها و مرارتهای آن بیشتر است.
از سوی دیگر مردمی که این مضار بین آنها توزیع شده، بیش از هر زمانی در اینشرایط اقتصادی به آن نیاز دارند و بسیاری از این مردم، سقفِ معیشت خود را بر ستونِ اینترنت زده بودند و چرخِ زندگی را با چرخش در اینترنت میچرخاندند.
همچنین روندی که توزیع این منافع و مضار صورتگرفته بهخصوص در روزهای اخیر که با تبعیض همراه بوده است و قلیلی مرحوم و مورد رحمت و دارای اینترنت پرو و جماعت کثیری محروم از اتصال به اینترنت، بهوضوح غیراخلاقی بودن این امر را نشان میدهد.
امید که در روزهای آتی، مسئله (IT) برای همه مردم حل شده و روال روزگار به حالت عادی بازگردد.
www.ulkamiz.ir
