پهلوی؛ نسخه‌ای منسوخ در تاریخ سیاسی ترکمنصحرا۱ (قسمت دوم)

پایگاه خبری اولکامیز –

ب)نسل‌کشی زبانی،استحاله فرهنگی:

با روی‌کار آمدن پهلوی اول با کمک انگلیس،حذف نمادهای فرهنگی و ممنوعیت زبانی در راستای پروژه دولت_ملت سازی در دستور کار قرار گرفت؛در ادامه نمونه‌ای از سند مربوطه از گزارش نماینده معارف(اموزش پرورش) از استراباد به تاریخ اسفند ۱۳۰۹ را خواهیم داشت که می‌گوید؛
«قسمت دیگر در تسخیر روح تراکمه است،ترتیب بسط معارف در صحرا و لزوم تربیت اطفال تراکمه و تبدیل زبان ترکی آنها به پارسی و تغییر دریده‌خویی و روح غارتگری آنان است…»

پس از گذشت سده‌ای از این سند شوونیستی همچنان، پسر شاه سابق  در مصاحبه‌های مکرر خود، اتفاقا در کشورهایی که چندین زبان آموزشی و رسمی دارند،! بر عدم درک خود از آموزش زبان مادری و تاکید بر صحیح بودن سیستم تک‌زبانی در جامعه متکثری مثل ایران را عنوان میکند

این در حالیست که سازمان آموزشی علمی و فرهنگی سازمان ملل(یونسکو) همواره تاکید به «زبان‌های مادری» در حمایت از حقوق کودکان داشته؛در یکی از اسنادی که در آن به موضوع تحصیل به زبان مادری تاکید شده است،گزارش پایش جهانی آموزش برای همه(Education for all ,global monitoring report) که آموزش مبتنی بر زبان مادری را برای بهبود کیفیت آموزش در جوامع متنوع زبانی ضروری میداند،این گزارش نشان میدهد دانش‌آموزانی که به زبان خود آموزش را سپری میکنند موفقیت بیشتری در تحصیل دارند،

یونسکو معتقد است برای اینکه کشورها آموزش با کیفیت و فراگیری برای همه فراهم کنند،زبان آموزشی باید زبانی باشد که «دانش‌آموزان بتوانند صحبت و درک کنند»(OREALC-UNESCO and LLECE, 2020:12)تحقیقات نشان میدهد آموزش مبتنی بر زبان مادری توسعه شناختی را افزایش میدهد،به دانش‌آموزان کمک میکند بهتر و سریعتر یادبگیرند،یادگیری زبان دوم را تقویت کنند و اعتماد به نفس و مشارکت دانش‌آموزان در کلاس درس را بهبود می‌بخشد(Cerna,2019;UNESCO, 2012;UNESCO ,2010; united nations human rights council,2009)

بعنوان مثال کشورهایی همچون: آرژانتین،برزیل،بلغارستان،جمهوری چک،استونی،آلمان،مجارستان،ایرلند،مکزیک،
مولداوی،نروژ،رومانی،اسلواکی،ترکیه،اوکراین و ونزوئلا مجموعه‌ای از قوانین را برای حفظ حقوق زبانی گروه‌های اتنیکی در آموزش اجرا کرده‌اند(OREALC-UNESCO and LLECE,2020;UNESCO 2020)

روانشناسان زبان به  حذف زبان مادری کودکان در پروسه آموزشی از اصطلاح «ژنوساید یا نسل‌کشی زبانی» یادمیکنند.

رژیم پهلوی مضاف بر سیستم آموزشی و حذف زبان مادری کودکان از پروسه آموزش؛ سیاست مقابله با هرگونه نمادهای فرهنگی اتنیک‌گروه‌های ایرانی برآمد؛از ممنوعیت لباس تا تمسخر و ممنوعیت چای‌سبز و چکدرمه ترکمنی!
از تغییر نام اسامی محلی به زبان فارسی ،اسامی شهرها روستاها حتی کوه‌ها و رودخانه ها نیز مستثنا نبودند،شکافتن و بررسی این مسئله مهم بعلت گستردگی در مجالی دیگر بحث خواهد شد،

ممنوعیت تبادل فرهنگی با ترکمنستان، چاپ و نشر ترکمنی که به محاق رفته بود؛ نشریه‌ای به ترکمنی در آن عصر یافت نمیشد جز بخشی از رادیو گرگان که جز برای مدح و ستایش شاهنشاه به‌زبان ترکمنی کاربرد دیگری نداشت!

رژیم پهلوی با الگوی آسیمیلاسیون یا یکسان‌سازی فرهنگی و مسخ هویتی اتنیک ایرانی من جمله ترکمنها نسخه‌ی منسوخ بودن رژیم و تضادهای خود با اصول اساسی حقوق بین‌الملل را پیش از پیش به اثبات رساند،

۱_ترکمنصحرا(TürkmenSähra) اسم مکان است و شایسته آن است که در نگارش فارسی بصورت پیوسته بکار برده شود.

✍آتلان بیات داشلی‌برون_گنبدقابوس

www.ulkamiz.ir