پایگاه خبری اولکامیز – حاجی محمد خدری، خبرنگار
یکصد و نود و چهارمین نشست، جمعیت فرهنگی مختومقلی کلاله با حضور محققین، نویسندگان، پژوهشگران و مدیران اعضای تشکل های فرهنگی و علاقمندان در سالن اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی کلاله برگزار شد.
ابتدا ارتق حسین زاده دبیر جمعیت مختومقلی کلاله اعلام کرد: در این جلسه دکتر ابراهیم کلته که همکاری نزدیکی با این تشکل دارد تا درباره ساختار ایلی عشایر و ترکمن سخنرانی خواهد کرد.
وی به حضار شرکت کننده در نشست به مشتاقان فرهنگ، هنر و ادبیات همچنین مدیران تشکل های فرهنگی حاضر در این جمع خیر مقدم گفت و از حمایت ها و همکاری های همه جانبه آقای هادی خیرخواه ، رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان کلاله و همکاران ایشان تقدیر و تشکر کرد.
دبیر جمعیت مختومقلی کلاله بخشی از مطالب خود را به بیان خلاصه ای از فعالیت این تشکل اختصاص داد و گفت: در طول ۲۵ سال فعالیت مستمر این تشکل ۱۹۴ نشست فرهنگی ، ادبی و هنری اجرا شده است که این فعالیت ها با هماهنگی ، همیاری و تعامل مدیران محترم این شهرستان به اجرا درآمده است.
وی همچنین یادآور شد: این تشکل علاوه بر برگزاری جشنواره سالانه مختومقلی فراغی، آیین های بزرگداشت ، سمینار رسم الخط ترکمنی، همچنین برگزاری کنفرانس های ماهانه با موضوع های تاریخی، ادبی ، فرهنگی و هنری بوسیله کارشناسان مربوطه با رویکرد ارتقاء آگاهی و تعلیم و تربیت فعالیت می کند.
دبیر جمعیت مختومقلی ادامه داد: همچنین کتابخوانی، برگزاری کلاس های آموزشی، قرائت شعر و ادبیات ترکمن با مربیگری دبیر جمعیت ارتق حسین زاده برای کودکان و نوجوانان برگزار میشود. جای خوشحالی دارد که والدین کودکان شرکت کننده استقبال خوبی از برگزاری این کلاس ها بعمل می آورند.
پس از سخنرانی و بیان مطالب لازم از عملکرد جمعیت مختومقلی بوسیله دبیرجمعیت، میکروفون در اختیار دکتر ابراهیم کلته قرار گرفت تا مطالب خود را پیرامون بخشی از ساختار ایلات عشایر را در قالب سخنرانی بیان نماید.
دکتر کلته ابتدا به بررسی و ویژگی های عشایر پرداخت و گفت : نخست دارای طایفه ها و دسته های مختلف باید باشد در مرحله دوم درآمد و معاش آنها از طریق دامداری تامین گردد و در مرحله سوم کوچنده بودن و در کوچ زندگی کردن از سه فاکتور اصلی عشایر بودن است که مرکز آمار ایران سه مورد مذکور را به عنوان عشایر به رسمیت می شناسد.
وی سپس به بررسی ساختار سرزمینی عشایر (یورت) اشاره کرد و ادامه داد: در مرحله نخست محیط طبیعی عشایر با یکدیگر فرق دارد به عنوان مثال از نظر آب و هوایی و طبیعی تابستان و زمستان فرق اساسی با یکدیگر دارند. اگر عشایر بین تابستان و عشایر کوچ نمایند، نخستین دلیلش داشتن فرق محیطی و شرایط جوی و آب و هوایی است.
دکتر ابراهیم کلته در ادامه سخنان خود به بررسی ساختار ایل در بین عشایر پرداخت و اظهار داشت هر گروه از عشایر عنوان و نام خاص خود را دارند. ایل، طایفه و تیره سه گروه عشایر هستند که آنها در آداب سنن و محدوده سرزمینی دارای اشتراکاتی هستند.
وی گفت: گروهی از عشایر در استان فارس زندگی می کنند که عنوان زاخ را به خود اختصاص داده اند. اما در مرحله پنجم گرو های عشایر از نام های مختلف بهره می گیرند اما در مرحله پنجم بختیاری ها از عنوان اولاد استفاده می برند در مرحله ششم تقسیمات عشایر خانه و خانواده و محل زندگی قرار دارد.
دکتر ابراهیم کلته در ادامه به نقش خانها در زندگی عشایر اشاره کرد و بیان کرد: هرگروه از عشایر برای خودش یک خان دارند و بر این اساس هر ایل بوسیله یک خان اداره میشود.
وی افزود: بر اساس شرایط و سنن حاکم بر عشایر، خان های عشایر جمع شده از بین خود یک خان را تحت عنوان خان خانان و یا ایل خان انتخاب می نمایند که در ایران ایل خان گفته می شود.
سخنران برنامه در ادامه به ویژگی های عشایری بین ترکمن ها پرداخت و گفت: ویلیام آیرونس بین سالهای ۱۳۳۵ الی ۱۳۴۶ بین ترکمنها زندگی کرده ، رساله دکترای خود را تحت عنوان ترکمن های یموت نوشته است . همچنین درباره عشایر ترکمن تحقیقات زیادی انجام داده ، کتاب و مقالات زیادی از خود به یادگار گذاشته که برخی از این آثار بوسیله دکتر کنعانی به فارسی ترجمه شده است.
به گفته دکتر کلته: حدود ۶۰ سال پیش بین سالهای ۱۳۴۴ الی ۱۳۴۸ دکتر هوشنگ پور درباره ترکمن های یموت در اینچه برون و روستای قوشه تپه مراوه تپه، بصورت دقیق و واقعی تحقیق کرده که میتواند منبع خوبی برای محققان و پژوهشگران باشد.
دکتر کلته در ادامه به تقسیم بندی ترکمن ها اشاره کرد و گفت: پیرامون تقسیم بندی و ویژگی های عشایری ترکمن ها تحقیقات زیادی صورت گرفته و برخی از آنها نیز چاپ و منتشر شده است . در ادامه این فعالیت ها درسال ۱۳۷۵ کتابی تحت عنوان مقدمه ای بر ایلات عشایر در ۶۰ صفحه خودم منتشر کردم که در ادامه این فعالیت ها بین سالهای ۱۳۷۷ الی ۱۳۸۰ درباره عشایر، با مرکز عشایر استان گلستان همکاری داشتم که ماحصل این همکاری ها پیرامون زندگی عشایر تحقیقات خوب و مفیدی صورت گرفت که میتواند مورد استفاده محققان و پژوهشگران قرار بگیرد.
وی همچنین گفت: محققی بنام عسکری خانقاه نیز کتابی تحت عنوان ایرانیان ترکمن بر اساس تحقیقات خود نوشته و منتشر نموده است که در این کتاب اطلاعات و مطالب ارزنده ای درباره عشایر ترکمن ارائه شده که میتواند برای محققان و پژوهشگران مورد استفاده قرار گیرد.
همانطوری که مطالعه کردید دکترابراهیم کلته در این سخنرانی مطالب ارزنده ای پیرامون ایلات ، تیره ها، طایفه ها و محل های اسکان عشایر، بر اساس تحقیقات چندساله خودبیان کرده است. در این گزارش بخش محدودی از مطالب مطرح شده در سخنرانی دکتر کلته منعکس شده است.
امیدواریم علاقمندان با توجه به اینگونه مباحث و با مطالعات و تحقیقات خود، نقش مفیدی در افزایش آگاهی های تاریخی، مردم شناسی و … داشته باشند.
پس از سخنرانی دکتر کلته ، دکتر ارازمحمد سارلی در سخنانی کوتاه پیرامون دلایل و انگیزه های اوج و افول طوایف عشایر، همچنین در دو بخش شدن یک قوم واحد بنام اوقلی مطالب لازم را بیان کرد.
بخشی از مطالب مرتبط به نشست ۱۹۴ جمعیت فرهنگی هنری مختومقلی کلاله
در این نشست دکتر ارازمحمد سارلی عضو انجمن قلم ایران و مدیر مسئول فصلنامه فراغی، عبدالرحیم نیازی ساعی مسئول بنیاد مختومقلی گنبدقابوس، اتوز فرهمندیان مدیر انجمن ادبی غورقوت آتا کلاله ، ارازمحمد چرکزی مدیر موسسه فرهنگی مسکین قلیچ کلاله ، جمشید سیدی از اعضای هیئت موسس انجمن ادبی یدیگن کلاله
قرائت شعر بوسیله کودکان از دیوان مختومقلی
آیلار سعدیان (اوتر گیدر) الناز خدمتگزار (کویمان یگیده) محمد سعدیان (آتی گرگ)
اجرای موسیقی سنتی ترکمن:
ستاربردی نیازی (خواننده و نوازنده)
میکائیل خورشیدی(خواننده و نوازنده)
امان گلدی جبارزاده(خواننده و نوازنده)
و نی نواز هنرمند عبدالمجید صدوقی
در خاتمه اجرای برنامه های فرهنگی هنری از سوی جمعیت فرهنگی هنری مختومقلی کلاله به منظور تشویق و یادبود لوح تقدیر و جوایزی به هنرمندان اهداء گردید.
www.ulkamiz.ir
