بحران مدیریت پسماند و پرسشهای بیپاسخ درباره سلامت مردم
پایگاه خبری اولکامیز – بایرام کاردان:
سایت دفن زباله آققلا سالهاست که به یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی و اجتماعی استان گلستان تبدیل شده است. بر اساس آمارهای رسمی روزانه بیش از ۱۰۰۰ تن زباله در این محل دپو میشود. رقمی که از ظرفیت واقعی این سایت فراتر بوده و نگرانیهای جدی درباره سلامت آب، خاک و هوا ایجاد کرده است.
چالشهای اصلی در مدیریت پسماند آققلا
۱. انتقال پسماند از استانهای همجوار بدون مطالعه جامع اثرات اجتماعی و زیستمحیطی.
۲. نبود نظارت کافی بر نحوه و شرایط انتقال زبالهها.
۳. بیتوجهی به خواستههای مردمی در مخالفت با ورود زبالههای غیربومی.
۴. دپوی بیبرنامه زباله و فقدان نقشه راه روشن برای بازیافت و بازچرخانی.
۵. عدم ایفای مسئولیت اجتماعی در قبال شهرستان میزبان دفن زباله.
۶. فقدان مطالعات زیستمحیطی درباره تأثیر حجم انباشت زباله بر کیفیت آب، خاک و هوا.
۷. خطر جدی شیرابهها و تأثیر مستقیم آن بر سفرههای زیرزمینی.
۸. نامشخص بودن درآمدها و محل هزینهکرد آنها که موجب ایجاد پرسشهای جدی در افکار عمومی شده است.
اعتراض مردم
صدای مردم درآمده که «اینجا سطل زباله استانهای دیگر نیست»
مردم محلی بارها نسبت به انتقال زباله از استانهای همجوار اعتراض کردهاند و میگویند:
«وقت و بی وقت، بوی تعفن همه جا را پر میکند. ما نگران سلامتی بچههایمان هستیم، اما کسی پاسخگو نیست.»
تاکنون نهتنها صدای اعتراض ها شنیده نشده بلکه حجم زبالهها روزبهروز بیشتر شده است. بسیاری معتقدند آققلا به «سطل زباله شمال کشور» تبدیل شده است.
خطر پنهان زبالههای عفونی و بیمارستانی
در کنار زبالههای عادی گزارشها حاکی از آن است که بخشی از زبالههای عفونی و بیمارستانی نیز در این سایت دفن میشود. کارشناسان هشدار میدهند که دفن غیر اصولی این نوع پسماندها میتواند زمینه انتشار بیماریهای خطرناک و آلودگی گسترده محیطی را فراهم کند.
«زبالههای بیمارستانی باید با روشهای ویژه بیخطرسازی و امحا شوند. ورود این پسماندها به چرخه دفن عادی، تهدیدی مستقیم برای سلامت عمومی است و حتی میتواند باعث شیوع بیماریهای عفونی در منطقه شود.»
خطر شیرابهها جدی است
کارشناسان محیطزیست اذعان دارند: «شیرابههای زباله که بدون مدیریت مناسب در این سایت انباشته میشود، تهدید مستقیمی برای سفرههای آب زیرزمینی منطقه است. این موضوع میتواند تبعات بلندمدتی بر سلامت مردم داشته باشد.»
پرسشهای مالی بیپاسخ
در کنار مشکلات زیستمحیطی ابهام در درآمدها و محل هزینهکرد آن به پرسش جدی افکار عمومی تبدیل شده است. مردم و رسانهها بارها خواستار شفافسازی مالی شدهاند، اما گزارشی روشن در این زمینه ارائه نشده است.
مستندات قانونی وظایف فراموششده :
اصل ۵۰ قانون اساسی حفاظت از محیطزیست را وظیفه عمومی میداند.
قانون مدیریت پسماند (۱۳۸۳) دستگاههای اجرایی را موظف به جلوگیری از آلودگی محیطزیست کرده است.
طبق قانون ارتقای سلامت نظام اداری (۱۳۹۰) شفافیت مالی و گزارشدهی عمومی از الزامات هر سازمان است.
با وجود این تصریحات قانونی عملکرد سازمان پسماند گلستان نشان میدهد که نگاه غالب در این حوزه بیش از آنکه اجتماعی و بلندمدت باشد، اقتصادی و کوتاهمدت است.
مطالبهگری و ضرورت ورود نهادهای نظارتی
کارشناسان و فعالان مدنی معتقدند که دستگاههای نظارتی از جمله سازمان بازرسی کل کشور، دیوان محاسبات و سازمان محیطزیست باید به موضوع ورود کنند. بررسی ترک فعلها ، نحوه مدیریت پسماندهای عفونی و بیمارستانها ،شفافسازی مالی و انجام مطالعات زیستمحیطی جامع، امروز به مطالبه عمومی مردم آققلا و استان گلستان تبدیل شده است.
جمعبندی
سایت پسماند آققلا نهتنها یک مشکل محلی بلکه به نمادی از بحران مدیریت پسماند در کشور بدل شده است. اگر نگاه مسئولان از نگاه صرفا اقتصادی و کوتاهمدت به نگرش و رویکرد سلامت و محیطزیستی بلندمدت تغییر نکند تبعات آن برای مردم و طبیعت استان گلستان جبرانناپذیر خواهد بود بهویژه با حضور زبالههای عفونی که خطری دوچندان برای نسل امروز و فردا به همراه دارد.
فراتر از رعایت هر قانونی خواسته مردم و جلب رضایت عمومی مهمترین وظیفه هر سازمان است. در این زمینه سازمان مدیریت پسماند استان گلستان کارنامهای فضاحتبار دارد و نه تنها اعتماد عمومی را کاهش داده بلکه پاسخگویی به دغدغههای مردم را نیز نادیده گرفته است.
نویسنده: بایرام کاردان – گلستان ، مهرماه ۱۴۰۴
www.ulkamiz.ir
