پایگاه خبری اولکامیز – طواق بی بی خدمتگزار غروب سه شنبه ۱۳ خرداد به علت بیماری در یکی از بیمارستان های مشهد جان به جانان بخشید در حالیکه هنوز ۵۶ بهار را به نظاره نشسته بود. هنوز آرزوها و امیدها داشت. هنوز می خواست بومگردی خود را رونق دهد هنوز می خواست دفتر اشعارش را منتشر کند. ولی تقدیر جور دیگر رقم زد..
شامگاه چهارشنبه ساعت هشت شب بر پیکرش نماز خواندند. اتفاقی که در ترکمن صحرا نادر بود. مردم ترکمن غالبا اموات خود را در روز تشییع می کنند نه شب.
طواق نام شعری خود را « مستانه » انتخاب کرده بود به مین علت با وجود مشکلات سرخوش بود.
او را در آرامگاه روستایش به خاک سپردند.
جمعه ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ سومین روز وفات شاعر بود. با جمعی از دوستان اهل فرهنگ و ادبیات به مراسم ختم آن مرحوم رفتیم.
پس از عبور از روستای چای قوشان بزرگ از جاده اصلی به سمت راست پیچیدیم و به چای قوشان کوچک ( به گفته استاد نیازی ساعی زادگاه نویسنده معاصر نورقلیچ فداکار ) رسیدیم. پس از آن به روستای مجاور رسیده و از نزدیک روستای خواجه لر به سمت گرکز حرکت کردیم. ابتدای روستا تابلوی بزرگ جلوه آرایی می کرد که در آن تصویر بزرگ مختومقلی فراغی شاعر جهانی ترکمن نقش بسته بود . این شعر در آن حک شده بود:
سورانلاره آیدینگ بو غریب آدیمیز
اصلی گرکز یوردی اترک آدی مختومقلی دور
در بدو ورود به روستا پسرکی به نام امیرعلی را دیدیم که سوار بر موتور سیکلت بود از او پرسیدیم آیا طواق خدمتگذار را می شناسی. وی در پاسخ گفت بله مادرم میگوید شاعر بود. این دانش آموز کلاس پنجم که روحیه اجتماعی بالایی داشت راهنمای مان شد و به مکان مراسم هدایت کرد.
خیایان های روستای گرکز پردرخت و مصفا بود. خیابان ها و کوچه هایش نام های زیبا و بامسما داشتند : مختومقلی فراغی، دولت محمد آزادی ، عندلیب، ماتاجی، ذلیلی، یاپراق، برزین و . . .
فاتحه خوانی در بومگردی دایان دردانه برگزار می شد. آن مرحوم خانه قدیمی خود را به بومگردی تبدیل کرده و بر آن نام فرزندانش را گذاشته بود.
برخلاف رسم غالب ترکمن ها در این روستا چادر برپا نبود و مراسم ختم در خانه برگزار می شد. مردان در « آشاق اوی » و زنان در « یوقاری اوی » مستقر شدند.
همسر و برادر و چند تن از خویشاوندانش در محل عزا نشسته بودند. آخوند و ملایی نبود. یکی از حاضرین قرآن می خواند. و استاد نیاری ساعی هم دعا می کرد.
پس از عرض تسلیت، باب صحبت را باز کردم و گفتم ما از گنبد آمدیم. از طرف انجمن ادبی جیحون و بنیاد مختومقلی فراغی برای تسلیت گویی آمدیم. دوستان را یکایک معرفی کردم؛ استاد عبدالرحیم نیازی ساعی رئیس بنیاد مختومقلی گنبد ، فرهاد قاضی مدیر اجرایی انجمن جیحون، حاجی مرد آق شاعر و عضو انجمن جیحون و حبیب نیاری ساعی فعال فرهنگ و ادبیات و عضو بنیاد مختومقلی و خودم لطیف ایزدی عضو جیحون و مدیر موسسه مطبوعاتی ترکمن دیار.
دو نفر از همراهان ما از بانوان اهل فرهنگ و ادبیات بودند که در اتاق زنان نشستند: فریده مختوم نژاد و صفیه رستگار ( همسر فرهاد قاضی )
پس از مراسم با چند تن در باره مرحوم خدمتگزار مصاحبه کردم.
عبدالرحیم نیاری ساعی گفت: طواق خدمتگزار در دهه هفتاد و هشتاد به جلسات انجمن میراث و بنیاد مختومقلی می آمد و شعر می خواند. او بانوی شعر و ادبیات بود که با آثار ادبی اش به جامعه ترکمن خدمت کرد. آخرین بار آن مرحوم را در مراسم بزرگداشت مختومقلی که در آق آباد برگزار شد دیدم که اشعارش را به خوبی قرائت کرد.
وی آمادگی بنیاد مختومقلی را مشارکت در چاپ کتاب شعر طواق خدمتگزار اعلام کرد.
احد پژمان نیز گفت: همسرم چندین دفتر شعر دارد که توسط رحمان قلی توماج شاعر آق قلایی ویرایش شده است.
فرهاد قاضی اظهار داشت: طواق خدمتگزار شاعری توانمند بود. او در جلسات انجمن میراث و بعدها در نشست های جیحون چند باری شرکت می کرد. مضامین اشعارش بیشتر اجتماعی است.
حاجی مراد آق اظهار داشت: اشعار طواق به سبک کلاسیک و جدید سروده شده است. او در سرودن شعر استعداد خوبی داشت قبل از ازدواج در عرصه ادبیات فعال بود ولی بعد از آن فعالیتش فروکش کرد.
حبیب نیازی ساعی اعلام کرد: خانم خدمتگزار از معدود شاعران زن ترکمن صحرا است که اشعارش علاقمندان خاص خود را داشت . او گفت بیشتر شاعران ترکمن مرد هستند و شاعران زن در این سرزمین کم تعداد هستند که یکی از برجسته های آن طواق بی بی خدمتگزار بود.
آقای برزین دهیار روستا گفت: روستای گرکر خاستگاه تنی چند از شخصیت های فرهنگی ادبی موسیقی ترکمن صحرا است از جمله آنها می توان به شخصیت های حال حاضر خلیفه اشورگلدی گرکزی خواننده مشهور موسیقی، باخشی یونس برزین فرزند خلیفه مرحوم حاجی گلدی گرکزی، استاد عطا نظر برزین محقق و نویسنده نام آشنا، چاری خان برزین محقق، طویلی کاوه خواننده و فرزند مرحوم خلیفه محمد کاوه و از درگذشتگان شاعرانی مثل مرحوم ارازمحمد اردا و سلطان مراد سهراب و خواننده و شاعر مرحوم خلیفه دینی گرکزی را میشود نام برد.
وی افزود: طواق بی بی یکی از بانوان فعال منطقه بود. پدرش مرحوم بایرام بردی خدمتگزار و مادرش اراز گل خدمتگذار نام دارند. آن مرحوم دو فرزند به نامهای دایان و دردانه دارد. انشاء الله در آینده مراسمی به یاد شاعر خدمتگزار در روستایش گرکز برگزار خواهیم کرد.
فریده مختوم نژاد بانوی شاعر گنبدی گفت: من بیش از دو دهه با طواق دوست و همراه بودم و با ایشان مراوده داشتم. او یکی از الگوی های من در شعر و شاعری است.
در این مراسم غم انگیز خانم مختوم نژاد با سوز و گذار هر چه تمام تر یکی از طواق خدمتگزار را قرائت کرد:
« یۇللار یاغتئدأل
بۇلوتلار غارا پرده یالئ
یئلدئزلانگ آق نورون یره برمهیأر
گؤیأکی آسمانام یری گؤرمهیأر
گؤزلر گؤزی گؤرهنۇق
یۆزلر یۆزی گؤرهنۇق
دئمدئرئسلئق حأکیمدی بو یرینگ
چئقانۇق سس، چئقانۇق سس
یۇق، یۇق
دورونگ
دینگه، یکهجه سس گلیأر بو یردن
شئغ، شئغ، شئغ
سارئ یاپراقلارئنگ باسئپ اۆستۆندن
هانها باریار أدیملر
نیرأگ باریار آداملار؟ »
در ادامه یکی از خویشاوندان آن مرحوم به نگارنده این سطور گفت: دخترم الناز ذوق و استعداد شعری دارد. گاه شعر می گوید و به ادبیات علاقه زیادی دارد امیداورم راه مرحوم طواق را ادامه دهد و حای خالی اش را پر کند.
از گرکز به گنبد رسیدم. دووست شاعرم عبدالمجید آرخی از سیمین شهر تماس تلفنی گرفت و گفت: من از دوره محمد خاتمی، طواق را می شناسم. در دومین سال انتشار ماهنامه صحرا که با مجری گری نازمحمد پقه در سینما قدس گنبد برگزار شد. مجری ، من و رجب مختوم و طواق خدمتگزار را برای قرائت شعر با هم به صحنه دعوت کرد. در آن هنگام پاشنه کفش طواق جدا شد ولی او خود را نباخت و با روحیه بالا شعر زیبایش را قرائت کرد. پس از آن جمعی از شاعران میهمان عبدالقهار صوفی راد بودیم .
وی افزود: خانم خدمتگزار اشعارش را برای چاپ در گلستان ایران می فرستاد. نازمحمد پقه شعر را برای علی جهانگیری معنی میکرد و او نیز ترجمه فارسی شعر را در نشریه می نوشت.
آرخی در باره ویژگی های اشعار خدمتگزار گفت: طواق شعر را نمی نویسد بلکه شعر را نشان می دهد. زبانش غنی بود فقر واژگان نداشت اشعار وی هم کلاسیک بود هم به شیوه اشعار نو بود. شاعر بزرگی را از دست دادیم خدایش رحمت کند.
گفتنی است روستای گرکز با جمعیتی حدود دو هزار از توایع شهرستان کلاله می باشد که با کلاله ۱۷ کیلومتر فاصله دارد و در ۳۲ کیلومتری شرق شهر گنبد قرار دارد.
لطیف ایزدی
www.ulkamiz.ir
