پیغام

پایگاه خبری اولکامیز – عظیم قرنجیک عضو شورای نویسندگان سایت اولکامیز نوشت : مختوم قلی فراغی شاعر بزرگ ترکمن در سال ۱۱۱۲ خورشیدی(۱۷۳۳ میلادی ) در روستایی واقع در شمال شرقی گنبدکاووس به دنیا آمد . پدر او ، دولت محمد آزادی از شاعران سرشناس قرن دوازدهم  قوم ترکمن بود . او در جوانی برای تحصیل رهسپار بخارا گردید و سپس به افغانستان و هندوستان سفر کرد .

مختوم قلی پس از سه سال به زادگاه خود حوزه رودخانه اترک بازگشت و تا آخر عمر در ترکمن صحرا باقی ماند . تحولی که او در شعر ترکمن ایجاد کرد باعث شد که پیوند عمیقی بین شعرهای او و مردم ترکمن برقرار شود .

مختوم قلی آموخته بود که علم و عمل اجتماعی را در هماهنگی با هم پیش ببرد و بنابراین دیدگاه مذکور را به خصوص در رابطه با حیات تاریخی جامعه ی ترکمن آن زمان پیوند داد و خلاقیت شعری خود را در حوزه عمل اجتماعی و در مسیر نهادینه کردن برخی آموزه های اخلاقی، دینی و قومی به کار بست.

بدون شک او بنیان گذار ادبیات نوین ترکمن بود . محمدعلی جمالزاده نویسنده شهیر ایرانی مقام ادبی او را در زنده کردن فرهنگ و ادب ترکمن ، همچون فردوسی ارزیابی کرده است.

مختومقلی فراغی با توجه به اوضاع تاریخی جامعه ایران به عنوان شاعری که در تعامل نزدیک با تحولات اجتماعی زمانه خود است، زمانی در چهره مصلح اجتماعی و اخلاقی شعرهایی با مضامین اخلاقی و تربیتی می سراید و گاهی در چهره یک عارف، غزل هایی ناب می گوید و زمانی در چهره یک مبارز، حوادث، وقایع و بازیگران ترکمن و غیرترکمن صحنه تاریخ دوره خود را به تصویر می کشد .

در شعر ” پیغام” شاملو به واسطه ی نوه ی خود ماهان، مختوم قلی را مخاطب قرار می دهد. از جهتی شاید نتوان این قطعه را سوگ سروده دانست. زیرا به طور مستقیم مرثیه ای برای درگذشت این شاعر ترکمن نیست.

اما از آنجایی که این شعر نگاهی تاریخی و اجتماعی به زندگی مردم ترکمن دارد و مهمتر آن که واژه تقدیر یک ملت را به چالش می کشد، می توان آن را سروده ای در بزرگداشت و تکریم مختوم قلی دانست . شاعری که هویت دوباره ای به مردم ترکمن داد .

” هر کسی قطره ی خُردی است در این رودِ عظیم

که به تنهایی بی معنی و بی خاصیت است

و فشارِ آب است

آن ناچاری

که جهت بخش حقیقی ست.

ابلهان

بگذار

اسمش را

تقدیر کنند

حرف من این است :

قطره ها باید آگاه شوند

که به هم کوشی

بی شک

می توان بر جهت تقدیری فایق شد.”

ماخذ : سیاوشان ، تامّلی بر سوگ سروده های احمد شاملو / فرشاد قوشچی / انتشارات نگاه / چاپ اول ۱۳۹۴/ص۶۰-۶۲ .

www.ulkamiz.ir