اویل پرایس تحلیل کرد: ترکمنستان در مرکز یک رقابت ژئوپلیتیک

پایگاه خبری اوئلکامیز – ترکمنستان از زمان کسب استقلال در سال ۱۹۹۱ ،
به دلیل انزوای شــدیدش از جهان خــارج، چیزی در
ســطح کره شــمالی، توجه پراکنده ای را به خود جلب
کرده اســت. در نتیجه این وضعیت، تحوالات داخل این
کشور با حساســیت دنبال می شوند. عشق آباد در باقی
ماندن بر این موضعش مصمم است زیرا با سطوح بالای
فقر و تهدید یک شــورش افراطگرا از سمت افغانستان
مواجه اســت و این نگرانی ایجاد می شود که تقریباً هر
تغییری در سیستم این کشور ممکن است به بی ثباتی
منجر شود.”
به گزارش ایســنا، پایگاه اینترنتی “اویل پرایس” در
تحلیلی درباره ترکمنســتان می نویســد: این حالت به
احتمال زیاد ناشــی از سیاســت بی طرفی شدید عشق
آباد اســت؛ اصلــی که در قانون اساســی این کشــور
آســیای مرکزی ذکر شده اســت و آن را از پیوستن به
ســازمان های تحت رهبری مسکو، مانند سازمان پیمان
امنیت مشترک (CSTO )یا سازمان های تحت رهبری
آنکارا مانند سازمان دولتهای ترک (OTS )باز می دارد.
اما اکنون به نظر می رسد همه اینها در حال تغییر کردن
اســت زیرا ترکمنستان در حال تبدیل شدن به موضوع
رقابت شــدید ژئوپلیتیکی بین قدرت های خارجی اعم
از شــرق و غرب است؛ آنها می خواهند روابط این کشور
با آنها بیشــتر شود در حالی که مسکو امیدوار است بی
طرفی ترکمنستان حفظ شده و جلوی این اتفاق گرفته
شود.
ســردار بردی محمــداف، رئیــس جمهــور جدید
ترکمنستان در مارس ۲۰۲۲ جایگزین پدرش قربانقلی
بردی محمداف شد. ترکمنســتان در سطح بین المللی
فعال تر شده است.
این رخداد البته از نظر برخی تا حدی منعکس کننده
تلاش رهبر جدید برای ایجاد اقتدار خود و گریز از سایه
پدرش اســت. اما عامل انگیزشی مهم تر از سمت خارج
ناشــی شــده و نتیجه تلاش های قدرت هایی از چین و
ایران گرفته تا ترکیه و اتحادیه اروپا برای کشاندن عشق
آباد به مدار خودشان است.
چیــن، ایــران و افغانســتان همگی در عشــق آباد
دستاوردهایی داشته اند. پکن به ویژه نسبت به افغانستان
موفق بوده است، در حالی که تهران و کابل نیز در حال
کسب پیشرفتهایی هســتند. اما مهم ترین حرکت ها در
این صفحه شــطرنج ژئوپلیتیکی، اقدامات اتحادیه اروپا
و ترکیه و تلاش های مســکو برای مقابله با رویکردهای
آنها بوده اند.
این اقدامات در روزهای اخیر با ســرعتی گیج کننده
همراه شده اند. در ششم و هفتم دسامبر، رشید مردوف،
وزیر امور خارجه ترکمنستان با سرگئی لاوروف، همتای
روس خود دیدار کرد.
لاوروف در این دیدار تاکید کرد که مســکو، عشق آباد
را “نزدیک ترین دوســت و شریک اســتراتژیک خود”
ً می داند و مردوف متقابلا به این صحبتها پاســخ داد. اما
این نشست تنها با توافقاتی در مورد مسائل حاشیه ای از
جمله تبادل دانشجو و گشایش نمایندگی سازمان های
ملی راه آهن هر کشور در خاک کشور دیگر پایان یافت؛
این نشــانه این است که مســکو در امیدش برای جلب
عضویت ترکمنســتان در ســازمان CSTO یا جامعه
اقتصادی اوراسیا پیشرفت چندانی نداشته است.
سپس در ۱۱ دسامبر، ترهی هاکالا، دیپلمات فنلاندی
که به عنوان نماینده ویژه اتحادیه اروپا در امور آســیای
مرکزی خدمت می کند، به عشــق آباد ســفر کرد تا در
جشــن های روز جهانی بی طرفی، به مناسبت بیست و
هفتمین سالگرد اعلام این وضعیت توسط ترکمنستان،
شرکت کند.
همانطور که عشــق آباد تاکید کرد، هاکالا در آنجا با
میزبانان ترکمنستانی خود موضوعات مختلفی را مورد
بحث قرار داد که محور همه آنها گســترش روابط بین
ترکمنستان و اتحادیه اروپا و در نتیجه بازتعریف ماهیت
بی طرفی در ضمن پاس داشتن آن بودند؛ رویکردی که
مستقیماً با روش مسکو در تضاد است.
در ۱۴ دســامبر، بردی محمداف بــه همراه پدرش،
رئیس جمهور سابق ترکمنســتان، میزبان رجب طیب
اردوغان، رئیس جمهور ترکیــه و الهام علی اف، رئیس
جمهوری آذربایجان در یک ملک تفرجگاهی در سواحل
خزر بودند. این نشســت بیش از یک سال پیش برنامه
ریزی شــد اما بــه تاخیر افتاد و مســکو را از این بابت
نگــران کرد که فرصتــی برای ترکیه ایجــاد کند تا به
قیمت روســیه، جایگاه محکم تری در آسیای مرکزی به
دست آورد.
مســکو همچنین نگران این احتمال است که ترکیه
موافقت عشــق آباد برای پیوســتن به سازمان OTS
را کســب کند و هم باعث گســترش بالقوه جریان گاز
ترکمنســتان از طریق دریای خزر به ترکیه – به جای
گسترش به ســمت جنوب و ایران که کرملین ترجیح
می دهد، شود.
در جریان این رویداد، ترکیه و جمهوری آذربایجان به
هر آنچه می خواستند نرسیدند. ترکمنستان از پیوستن
به ســازمان OTS خودداری کــرد؛ اتفاقی که باعث
خرســندی مسکو شــد. با این حال، به رغم تلاش های
مفسران روسی برای کم اهمیت جلوه دادن این نشست،
ســه طرف موافقت کردند کــه تلاش های قبلی را برای
ارسال بیشــتر گاز ترکمنستان به سمت غرب از طریق
دریای خزر (تلاشی که باعث دور زدن روسیه شده و به
ترکیه در گسترش نفوذ خود در منطقه کمک می کند)
گســترش دهند. در حالی که ناظران در مسکو گفتند،
عشق آباد این نشست را به مناسبت روز بی طرفی و در
نتیجه تاکید مجدد بر اســتقلال خود ترتیب داده است،
اما محل برگزاری نشســت ممکن است مهمتر از زمان
آن باشد.

منبع – روزنامه مستقل مورخ ۳۰ / ۹ / ۱۴۰۱

www.ulkamiz.ir