به گزارش ایرنا، به باور کارشناسان، شرایط اقلیمی مناسب ترکمن‌صحرا و وجود پوشش گیاهی قابل اتکا در بخش‌هایی از این پهنه، زمینه‌ای فراهم کرده که شتر به‌عنوان دام سازگار با اقلیم خشک و نیمه‌خشک، بتواند نقش مؤثری در اقتصاد روستایی و معیشت جوامع محلی ایفا کند.

با این حال، بهره‌برداری از این ظرفیت طبیعی همچنان با چالش‌هایی از جمله ضعف زیرساخت‌های فرآوری، کمبود سرمایه‌گذاری هدفمند و نبود زنجیره کامل تولید و بازار مواجه است که موجب شده این «گنج پنهان» هنوز آن‌گونه که باید در معادلات اقتصادی استان جای نگیرد.

کارشناسان معتقدند توجه به توسعه صنعت پرورش شتر می‌تواند ضمن تقویت اقتصاد پایدار در مناطق مرزی و کم‌برخوردار، به اشتغال‌زایی و استفاده بهینه از منابع طبیعی کم‌بازده نیز کمک کند.

پرورش شُتر از جمله مشاغل سنتی مردم نواحی شمالی گلستان موسوم به ترکمن صحراست و مردمان این قوم که غالبا زندگی عشایری و دامدار هستند از دیرباز به نگهداری و پرورش این حیوان به‌عنوان جزیی از فرهنگ و اقتصاد خویش مبادرت داشته و دارند.

مطابق آخرین داده‌های مدیران جهادکشاورزی گنبدکاووس، از مجموع هفت هزار نفر شتر فعلی در گلستان، ۵۰ درصد آن در این شهرستان مرزی نگهداری می‌شود و صدها خانوار عموما ترکمن با نگهداری این حیوان و فروش شیر، دوغ و گوشت آن به شیوه سنتی، امرار و معاش می‌کنند.

به باور کارشناسان درصورت ایجاد زیرساخت‌های مناسب بویژه تامین آب، صنایع تبدیلی و فراوری شیر و دوغ شتر می‌توان زمینه افزایش ارزش افزوده، ایجاد اشتغال و تقویت اقتصاد دامپروری منطقه را دوچندان کرد زیرا همه تولیدات این حیوان به سبب مصرف غذای طبیعی، ارگانیک بوده و جنبه دارویی هم دارد.

آنها معتقدند که توجه به پرورش شتر که حیوانی با صرفه اقتصادی بالاست (خوراک کم و تولید شیر، دوغ و گوشت با ارزش بالا) در مناطق شمالی و مرزی گلستان و گنبدکاووس می‌تواند علاوه بر ایجاد درامد پایدار برای اهالی بویژه جوانان از مهاجرت آنها به شهرها نیز جلوگیری کند.

رونق پرورش شتر مستلزم صنایع فرآوری و حمایت دولت

برخی از پرورش دهندگان شُتر در گلستان و گنبدکاووس هم بابیان مزایای پرورش این حیوان اهلی پرفایده اما کم خرج، معتقدند که استقرار صنایع تبدیلی (فرآوری) درحوزه لبنیات، گوشت و پشم شتر تحولی بزرگ در توسعه و رونق پرورش این حیوان در منطقه کمک زیادی خواهد کرد.

یکی از پرورش دهندگان شتر از اهالی روستای «قورپلچه» بخش مرکزی گنبدکاووس در این خصوص به خبرنگار ایرنا، گفت: شتر حیوان پرفایده‌ای است که همه اجزای بدن آن از شیر و گوشت گرفته تا پشم آن خاصیت دارویی دارد و می‌تواند به کسب و کاری پردرآمد برای اهالی گلستان و این شهرستان مرزی تبدیل شود.

«تاقان محمد ارکان» بابیان اینکه اکنون از شیر، گوشت و پشم شتر به‌صورت سنتی و توسط اهالی بومی منطقه گلستان و ترکمن صحرا استفاده می‌شود، افزود: درصورتی که یک واحد فرآوری لبنیات در منطقه گنبدکاووس احداث شود و انواع فرآورده‌های لبنی آن به‌صورت پاستوریزه و بسته بندی به مردم ارائه شود، باتوجه به خاصیت دارویی آن، بدون تردید بازار مصرف بسیار بالایی خواهد داشت.

وی که بیش از ۵۰ نفر شتر دارد، اضافه کرد: به سبب نبود کارخانه فرآوری لبنیات شتر در منطقه مجبور است صرفا از ۲۰ نفر شتر شیرده خود روزانه شیر یک یا ۲ نفر شتر را بدوشد و در قالب دوغ به مردم عرضه کند.

ارکان ادامه داد: هر نفر شتر شیرده بالغ روزانه تا ۱۵ کیلوگرم شیر می‌دهد که غالبا توسط پرورش دهندگان در قالب دوغ و در بطری‌های ۱.۵ لیتری و هر یک به مبلغ ۷۰ هزار تومان به مصرف کنندگان منطقه فروخته می‌شود.

وی تصریح کرد: با احداث واحد فراوری لبنیات شتر می‌توان درامد بالایی را عاید پرورش دهندگان کرد ضمن اینکه حمایت و پشتیبانی دولت در تامین نهاده‌های یارانه‌ای (سبوس، کنسانتره و علوفه) ضروری است.

لبنیات شتر قابلیت صادرات و ارزآوری دارد

یکی دیگر از پرورش دهندگان شتر در منطقه گنبدکاووس هم با گله از نبود صنایع تبدیلی مرتبط با شیر شتر در منطقه، گفت: درصورت راه‌اندازی این صنایع می‌توان فرآورده‌های لبنی این حیوان را که مشتریان زیادی در کشورهای جهان دارد، صادر و ارزآوری خوبی برای کشور بدست آورد.

«مصطفی دازی» افزود: یکی از مشکلات عدم راه‌اندازی صنایع تبدیلی شیر شتر در منطقه با وجود علاقمندی سرمایه‌گذاران، قوانین وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی است که مانع از اعطای مجوز «سیب سلامت» به شیر این حیوان می‌شود.

وی اضافه کرد: متولیان وزارت بهداشت معتقدند که برای میکروبزدایی، شیر شتر هم همانند شیر دیگر حیوانات اهلی مانند گاو، گوسفند و بز باید جوشانده و سپس به بازار عرضه شود در صورتی که شیر شتر حالت تخمیری داشته و نباید آنرا جوشاند.

دازی از کاربری شیر شتر در تولید ۷۲ محصول با خاصیت دارویی هم خبر داد و گفت: اگر صنایع تبدیلی مرتبط با شیر شتر در منطقه راه‌اندازی شود علاوه بر افزایش چند برابری درآمد پرورش دهندگان، رونق پرورش شتر و ایجاد اشتغال، درامد ارزی خوبی هم عاید کشور خواهد کرد.

پرورش دهنده ۱۵۰ نفر شتر در روستای «بهرام آباد» گنبدکاووس همچنین برلزوم حمایت از دامداران و فعالان پرورش این حیوان پرفایده و کم خرج اهلی از سوی دولت و مسوولان متولی تاکید کرد و افزود: حمایت از پرورش دهندگان این حیوان سازگار با شرایط اقلیمی بیابانی که بیشتر از خار و خاشاک این نواحی تغذیه می‌کند، به رونق هرچه بیشتر پرورش شتر در منطقه کمک می‌کند.

دازی اضافه کرد: خشکسالی‌های چند سال گذشته و فقر علوفه در مراتع و بیابان‌ها از یک سو و بالارفتن قیمت نهاده‌های دامی از جمله سبوس و علوفه سبب شده تا مشکلاتی برای پرورش دهندگان شتر ایجاد شود بنابراین فعالان این بخش نیاز به حمایت دولت و مسوولان متولی در تامین نهاده‌های دامی دارند.

نگهداری ۵۰ درصد شترهای گلستان در گنبدکاووس

مدیر جهادکشاورزی گنبدکاووس از وجود حدود هفت هزار نفر شتر در گلستان خبر داد و گفت: ۵۰ درصد این شترها در این شهرستان مرزی نگهداری می‌شود که یک ظرفیت خوب در تولید شیر، دوغ و گوشت قرمز استان و نیز اقتصاد دامپروری آن به شمار می‌رود.

عبدالملک آرخی در گفت و گو با ایرنا افزود: ظرفیت شیردهی شترها در گنبدکاووس که قطب پرورش این حیوان اهلی و پرفایده در گلستان است، سالانه ۲ هزار و ۵۰۰ تن بوده که بیشتر به صورت سنتی و یا دوغ به بازار مصرف عرضه می‌شود.

وی بابیان اینکه شترهای پرورشی در گنبدکاووس و استان گلستان عموما از نژاد بومی ترکمن هستند، اضافه کرد: در کنار آن نژادهای کردی و پاکستانی نیز نگهداری می‌شوند که این تنوع نژادی ظرفیت مناسبی برای توسعه تولید در این بخش فراهم کرده است.

آرخی ادامه داد: بخش عمده تولید سالانه شیر شتر گنبدکاووس در قالب دوغ مورد استفاده قرار می‌گیرد و با توجه به افزایش تقاضا در فصل گرما، توسعه این محصولات می‌تواند به تقویت اقتصاد دامپروری منطقه کمک کند.

مدیر جهادکشاورزی گنبدکاووس همچنین گفت: پرورش شتر علاوه بر تولید شیر، در تولید گوشت، فرآورده‌های لبنی، استفاده از پشم در صنایع دستی و احیای مراتع، نقش مهمی در اقتصاد دامپروری این شهرستان نیز دارد.

وی از برنامه ریزی برای ایجاد و توسعه زیرساخت‌های پرورش شتر در گنبدکاووس هم خبر داد و افزود: توجه به تامین آب پایدار، تقویت اعتبارات حمایتی و توسعه صنایع تبدیلی برای تکمیل زنجیره تولید و افزایش ارزش افزوده محصولات این حیوان اهلی با مشارکت بخش خصوصی در دستور کار قرار دارد.

آرخی اضافه کرد: هم اکنون تنها یک واحد پرورش شتر صنعتی در روستای «عوض حاجی» با ظرفیت ۱۳۰ نفر شتر فعال است و توسعه واحدهای صنعتی، ترویج شیردوشی مکانیزه و تقویت زیرساخت‌های فرآوری از دیگر برنامه‌های جهاد کشاورزی برای ارتقای بهره‌وری در این حوزه است.

به گفته وی، باتوجه به ظرفیت بالای تولید شیر شتر در گنبدکاووس، توسعه صنایع فرآوری به‌ویژه درحوزه تولید دوغ شتر می‌تواند زمینه افزایش ارزش افزوده، ایجاد اشتغال و تقویت اقتصاد دامپروری منطقه را فراهم کند.

آرخی از وجود ۱۸۰ بهره‌بردار فعال درحوزه پرورش شتر در گنبدکاووس هم خبر داد و افزود: در راستای حمایت از فعالان این بخش، سال گذشته حدود ۱۵۰ تن سبوس یارانه‌ای بین آنها توزیع شد.

گنبدکاووس با افزون بر ۴۰۰ هزار نفر جمعیت و داشتن بیش از ۱۶۲هزار هکتار اراضی زراعی و باغی و نیز واحدهای دامی قابل توجه، از شهرستان‌های مهم تولیدات کشاورزی استان گلستان است.

www.ulkamiz.ir