پایگاه خبری اولکامیز- هفته گذشته هجدهم شهریور ضیافت بزرگ قاریان دارالقران اسوه ی حوزه علمیه استاد عبدی جان آخوند خوجه با حضور گسترده و کم نظیر مردم در محله قدیمی چای بویی شهر گنبد برگزار شد. در این مراسم سه تن از روحانیون نامدار ترکمن؛ اسماعیل آخوند قدیری امام جمعه روستای چنارلی، حافظ احمد آخوند حنفی مدیر دارالحفاظ روستای عزیزآباد و حاجی آخوند مخدوم امام جمعه روستای قرنجیک خواجه خان سخنرانی کردند که هر یک نکاتی مهم بیان کردند اما سخنان حاجی آخوند مخدوم کمی متفاوت بود. در این مجال نگاهی می اندازیم به سخنان و شیوه سخنرانی این واعظ توانمند.
یک. « همه مردم به وعظ و نصیحت نیاز دارند ولی طلاب، قاریان و روحانیون نیاز بیشتری به وعظ دارند چون آن ها بسان چراغ هستند. » این سخن در واقع شاه بیت سخنان ایشان در آن روز بود. چرا که نقش و مسئولیت روحانیون در جامعه اسلامی بسیار والاست. روحانیون در واقع راهبران دینی و سیاسی کشور اسلامی ما هستند. بنابراین رسالت آنان بیشتر از دیگران است و شایسته است که بیش از دیگران به علم، تقوا و اخلاق و حکمرانی آراسته باشند.
دو. « موعظه را با گوینده آن نسنجید بلکه به محتوای آن بنگرید » باید گفت این سخن درستی است ولی گوینده کلام هم تاثیرگذار است قرآن میگوید چرا آنچه می گویید خود عمل نمی کنید؟ چرا خداوند این سخن را بر زبان می راند؟ اگر موعظه با رفتار و اخلاق و شخصیت واعظ سنخیت و مطابقت داشته باشد بدون شک تاثیر آن در مخاطبان بیشتر است ولی اگر سخن با گوینده سخن از یک جنس نباشد و دوگانه باشد تاثیرگذاری اش کاهش می یابد و نتیجه کمتری خواهد داشت.
سه. این واعظ ترکمن به زبان ترکمنی سلیس و روان سخن می گفت ولی گاه از عبارات و جملات فارسی استفاده می کرد که کلامش را قوت می بخشید. وی برای تفهیم سخن یا انتقال بهتر مطلب به مستمعان یا تاکید سخن گاه از کلام فارسی نیز استفاده می کرد که نقطه قوت محسوب میشود.
چهار. در این سخنرانی به صورت کوتاه به موضوع چالش برانگیز وام اشاره گرد ولی به تشریح و تبیین جزییات آن نپرداخت. این موضوع مهم خود نیاز به جلسات مستقل دارد. قبل از اینکه وام در بین عوام گفته شود ابتدا بحث و گفتگو در باره آن بین فقها و واعظان با اقتصاددانان و روشنفکران دینی لازم است.
پنج. تنوع موضوعات در سخنرانی نکته دیگری بود که از یک نظر حُسن بود که ملال را می زدود ولی از این شاخه به آن شاخه پریدن در سخنرانی جالب نیست. سخنان وی در باره امر به معروف و نهی از منکر کلی بود. اگر به موضوع واحد پرداخته شود و جزییات آن مورد بررسی و کنکاش قرار بگیرد موثرتر و فنی تر بود.
شش. لحن و بیان ایشان نرم و دلنشین بود. البته گاه به اقتضای کلام تند میشد. صدای واعظ با فراز و نشیب همراه بود. گاهی تن صدا بالا می رفت و گاهی پایین. و سخن از یکنواختی بیرون می آمد و این نیز نقطه قوت بود.
هفت. کاربرد اشعار و امثال فارسی ترکمنی و گاه عربی در سخنرانی آموزنده ، تاثیرگذار و قابل توجه بود .
هشت. این روحانی اهل سنت در سخنرانی گریزی به بی حجابی زد. درد را گفت ولی به درمان زیاد نپرداخت. البته این هم موضوعی مناقشه برانگیز است و زمان و مجال بیشتری می طلبد. در این باره بانوی روزنامه نگار یلدا آذرپی در سایت عصر ایران می نویسد: « اگر حجاب را پیشاپیش موضوعی فرهنگی و اجتماعی بدانیم، پرسشها تغییر میکنند و مواردی از ایندست، به ذهن متبادر میشوند. چرا بخشی از جامعه نسبت به شیوههای مرسومِ مواجهه با حجاب، مقاومت نشان میدهد؟ چگونه میتوان دربارۀ ارزشهای دینی و فرهنگی گفتوگو کرد؟ چگونه میتوان بدون تبدیلِ «تفاوت اجتماعی» به نزاع میان شهروندان، امکانِ «همزیستی» را فراهم کرد؟ آیا میتوان ارزش فرهنگی را با اجبار حفظ کرد؟ چگونه میتوان بین باور دینی و حقِ انتخاب فردی در جامعۀ متکثر تعادل برقرار کرد؟ و آیا میتوان اختلاف بر سر حجاب را مدیریت کرد، بیآنکه زنان با پوششهای متفاوت رویاروی هم قرار بگیرند؟ »
نهم. تواضع و فروتنی، چهره روشن و سیمای نورانی، محاسن سفید ، پوشش ساده و بی ریا و رفتار بی غل و غش و دوری از کبر و غرور از دیگر امتیازات واعظ ضیافت چای بویی بود.
دهم. ایشان در آن روز بیشتر به مقوله نهی از منکر پرداخت و کمتر در باب امر به معروف سخن گفت. سخنان وی بیشتر حالت اندازی داشت و کمتر تبشیری بود. به نظر می رسد اگر در سخنرانی بین دو مقوله مهم بشارت و انذار تعادل برقرار شود بهتر است حتی می توان کفه بشارت را در این روزگار بحرانی و طاقت فرسا بیشتر و سنگین تر کرد. مثلا حضور هزاران نفر در یک ضیاقت دینی نشانه ایمان و دلبستگی به دین و دیانت بود که واعظ می توانست به آن پررنگ تر نگاه کند.
یازده. این واعظ خوش سخن در بین مردم از جایگاه و پایگاه والایی برخوردار است و این بزرگترین امتیاز برای یک روحانی است. وی به دنبال حواشی نیست. کلامش نافذ است و شفاف و صریح سخن می گوید. او می کوشد تا به حقایق و واقعیت های موجود در جامعه البته فقط از منظر دین نگاه کند. البته نگاه جامعه شناختی، روان شناسانه به مسائل جامعه هم لازم است.
دوازده. به نظر راقم این سطور حاجی آخوند مقصوم / مخدوم، برادر معلم قدیمی ام استاد سیدالله قرنجیک، بدون شک یکی از بهترین واعظان حال و حاضر ترکمن صحراست که در سخنوری چیره دست است او می تواند بهتر و مفیدتر از این نیز ظاهر شود و به مراحل بالای فن خطابه و هنر سخنرانی و قدرت بیان نائل بیاید. البته نباید خود را محصور به یک رشته و علم کند بلکه چند رشته ای و از ابعاد مختلف و علوم گوناگون بهره مند شود. از مشاوران خبره و عالم در علوم مختلف می تواند استفاده کند. در پایان از درگاه خداوند ذوالجلال بری این روحانی دلسوز و خیرخواه در همه امورات زندگی به ویژه مسئولیت های دینی و اجتماعی حود توفیقات روزافزون مسئلت می کنیم.
نگارش: عبداللطیف ایزدی، مدیر سایت اولکامیز
www.ulkamiz.ir
