سخنان توی محمد ایازی در نشست «جیحون»
پایگاه خبری اولکامیز – توی محمد ایازی متخلص به غریب میهمان ویژه نشست سی و نهم انجمن جیحون بود. این شاعر نوپرداز ترکمن در باره شعر مدرن به زبان ترکمنی سخنانش را ایراد نمود که در پی می آید:
ایلکی باشد جیحون انجمنینگ مدیریت بولیمینه توتان مدنی ایشلرینگیزده اوستونلیگ همرانگیز بولسون دیییپ ده تویس یورگیمدن ساغ بولسون آیدیأرین همده سیز قادیردان اوسسادلار و ادبیات موشتاقلاریندان بو غاریبی سیلاپ گلنینگیز اوچین اوز قادیردانلیغیمی بیلدیریپ ده تانگری یالقا بریأرین ماقصاد مئرادینگیز حاصیل بولوپ اوستونلیگ همرانگیز بولسون مأهریبانلار
قادیردانلار: تأزه چیل یا مدرن قوشغی لاردا کلاسیک قوشغی لارینگ آغرامینا« وزن» منگزش دأل قافیه بو قالب شعری ده آزاد و شاهیر ضرورته گورأ قافیه دن پیدالانیأر دیمگ بللی بیر یری یوق قوشغینگ اوغور آلیشینا گورأ قافیه اوز اوتورجاق یرینی تاپیأر شو حیللی بولاندا قوشغی گوزللشیپ ده تصنعی حالت دن داش دوشیأر
بو قالب ده قوشولان قوشغی لار ایکی اصلی دسته بولونیأر و البته زیر شاخه لری کوپ بو جلسه قالب شناسی بولمانی سونگ بو بأثه گیرمه یأریس!
مدرن قوشغی لارینگ اصلی بیر حاصیتی شاهیرینگ دونیأ قاریشی و شونگا درگ قوشغا تأزه بیر گوزه نگ دن سر إتمگ دیر!
معمولا بیر سوژه ذهینیمه گلنده، ایلکی اوز ایچیمی گپلتیأرین غاریب خیال آتینگ آوسارینی قویبر قوی سنی أکیتجگ یرینه آلیپ گیتسین بو بولوشا من خیالی صوراتلاندیرما آد بریأرین «پردازش و سیالیت خیال» آیتجاق سوزوم خیال مدرن قوشغی دا ایکینجی اساسی شاهیرینگ آبزالی دیر و هر نه خیال قوشغی دا یر آلیشی گویچلی رأگ بولسا قوشغینگ باشغا آزاق تنگ ایرادلارینی یاشیرماغا سبأپ بولیأر
گپیمینگ توممگ یری:
خیال آبزالی بیلن همده شاهیرانا صوراتلاندیرمالاری بیر اوغوردا اما ذهینیمدأکی پیکئری اوستی باسیرغیلی بیری بیرینه سیغدیریپ داقوشغی لاریمی جانلاندیریأرین!
عمومان تلفیقی ایشله یأرین تلفیق دیمه گیم قوشغینگ باشلایشی ائلخام بیلن عمله گلنی بیلنم دوامی ذهینده نه صورات دا عمله گلیشینه باغلی بولیأر بو مطلبه پارس دیلینده جوشش و کوشش آد بریلیأر!
بیر نأچه قوشغی لاریمدا قافیه دان آد اثر یوق بیر نأچه سینده هم شول یوقاردا آیدیشیم یالی گرگلی یرینه باغلی اما بارچاسی دا ریتم دن بوش دأل قوشغی لارینگ ایچکی بیر سازلاشیغی بار اونی هم قولاق اوسسا بولمالی دیییپ آد بریأریس!
سوزیمی شیله رأگ جملأسیم گلیأر :
مدرن قوشغی بیر کلامی که خیال تایدان بای بولمالی بللی و قاعده مند آغرامی بولمانی بیلنم ریتم و ایچکی سازلاشیق دان بوش بولمالی دأل شاهیرینگ دونیأ قارایشی تأزه بولمالی شاهیر تأزه بیر گوزه نگ دن سر إدیپ باشارمالی تأزه بیر پیکئری بکر صورات دا آیدیپ باشارمالی مدرن قوشغی دا ایجاز قیسغالدیپ آیتماق یوقار درجه سینه یتیأر
پیدالانیأن کلمه لریمیز آز بولانی بیلنم اولارینگ مانی تایدان گینگ میدانی إیه هر کلمأنگ اوز بیر ایچکی سازلاشیغی بار و قوشغی دا اوز رولیندان باشغا کلی بیر رولی هم بار شول سبأبلی مدرن قوشغی دابیر کلمأنی آییریپ بیلمه یأریس و ریتم و کلیت قوشغا پأسگل بریأر!
شاهیر گوریأر هایسی کلمه اوز ذهینیندأکی پیکئری اوقوچا دولی صورات دا یتیریپ بیلجگ همده شول کلمه شاهیرانا بیر قورومی دا بار بولسا شوندان پیدالانیأر یونه بیر اولی قینچیلیقیمیز بو اوغوردا شی مطلب کی
بیزینگ دوشونجأمیز مدرن قوشغی دان نتیجه چیقاران ترجیمه لریمیزدن عبارت اولام کأته رأگ ناقص ترجیمه
شیله لیگ بیلن بیرنأچه شاهیرلار مدرن قوشغینگ اساسی تاریپینی دولی و دوغری دوشونمأنی کلمه لرینگ یرینی دگیشدیریپ آیدساق مدرن بولدیغی حسابلایأرلر!
ریتم دن، خیال دان، و تأزه قارایش دان حابار یوق یا بار بولسا دا یترلی دأل! مدرن قوشغی بو حیللی بولوپ بیلمه سه گرک!
مدرن قوشغا گیریشمگ اوچین ایلکی ماهیتینی دولی و دوغری تانیماق گرک!
دینگلانینگیز اوچین ساغ بولونگ
حورمات بیلن:توی محمد ایازی «غریب»
جیحون انجمنی «جلسه نقد و بررسی شعر» ۵ اسفند ۱۴۰۱
www.ulkamiz.ir
سلام . ترکمن هستم ولی متاسفانه در خواندن مطالب به ترکمنی مشکل دارم . اگر امکان دارد ترجمه فارسی یا عربی ان را هم در کانال بگذارید با تشکر