🔹گلستان؛ جغرافیای نابرابر اعتبارات
پایگاه خبری اولکامیز – محمد صادق سالاری، دانش آموخته علوم سیاسی
▫️نسبت مدیران ارشد گلستان با آفت اقتصاد دولتی:
یکی از آفات اقتصاد برنامهریزیشده دولتی، تأثیر تمایلات شخصی مدیران (سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، قومی، محلی و خانوادگی) در هدایت اعتبارات دولتی است. در اقتصادی که توسعه و سرمایهگذاری عمدتاً توسط دولت اجرا یا هدایت میشود، انگیزههای شخصی مدیران ارشد وزن بالایی پیدا میکند. در مقابل، در اقتصاد بازار مبتنی بر سود، نظام عرضه و تقاضا تعیین میکند سرمایه چه میزان، در کجا، در چه زمینهای، در چه زمانی و برای چه مدتی صرف شود. به همین دلیل بسیاری از نظریهپردازان علوم انسانی معتقدند تحقق عدالت از مسیر اقتصاد بازار محتملتر است تا اقتصاد دولتی؛ جایی که یک مدیر میتواند با یک امضا یا نفوذ سازمانی، بدون محاسبه سود، بهرهوری یا اولویتهای واقعی، منابع را به زادگاه، منافع سیاسی، خانوادگی یا شرکای اقتصادی خود هدایت کند. در اقتصاد آزاد، سرمایه اولاً خصوصی است، ثانیاً دولت و مدیران دولتی نقش حداقلی در هدایت آن دارند، و ثالثاً سود حاکم بلامنازع است. سرمایه هوشمند است و خود فرصتهای سودآوری را شناسایی میکند.
▫️نقش دولت عمدتاً محدود به فعالیتهایی میشود که بخش خصوصی توان انجام آن را ندارد و همچنین تأمین امنیت مالکیت خصوصی.
شکایت مکرر مدیران استان ما (از جمله نماینده ولیفقیه، نمایندگان مجلس و مدیران ارشد) از نبود نیروهای هماستانی در سطوح ملی وزارتخانهها و نهادهای تصمیمساز، و نسبت دادن توسعه استانهایی مانند کرمان، اصفهان، مازندران یا سمنان به نفوذ دیرینه نیروی انسانیشان در این نهادها، دقیقاً بازتاب همین منطق است. البته که در حکمرانی اقتصادی فعلی ایران، این تحلیل بیراه هم نیست؛ هرچند از نگاه نگارنده، این مساله در عین حال که واقعیت موجود است آفتی ناگزیر در اقتصاد ثروتسوز دولتی است.
▫️هفته دولت فرصتی است برای بررسی این پرسش:
آیا در استان گلستان توزیع اعتبارات عمرانی دولتی و هدایت سرمایهگذاریهای خصوصی عادلانه انجام میشود؟
یا مقامات ارشد استان خود دچار همان آفتی هستند که در سطح ملی خود را قربانی آن میدانند و ناکامیهای توسعه ای استان را (به خصوص در خلوت) به آن نسبت میدهند؟
▫️بررسی اعتبارات عمرانی و اقتصادی پروژههای هفته دولت به تفکیک شهرستانهای استان گلستان
استاندار گلستان مجموع اعتبار پروژههای عمرانی و اقتصادی استان در هفته دولت سال ۱۴۰۵ را ۵۲ هزار و ۴۴۹ میلیارد تومان اعلام کرد.
▫️سهم شهرستانهای استان از این اعتبارات به شرح زیر است:
۱- گرگان (جمعیت حدود ۵۰۰ هزار نفر): ۱۲ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان
2- بندرترکمن (حدود ۸۰ هزار نفر): ۸ هزار و ۲۴ میلیارد تومان
3- آققلا (حدود ۱۳۵ هزار نفر): ۶هزار و ۴۳۷ میلیارد تومان
4- گمیشان (حدود ۷۰ هزار نفر): ۶هزار و ۸۹ میلیارد تومان
5- گنبدکاووس (حدود ۴۰۰ هزار نفر): ۵هزار و ۵۳۸ میلیارد تومان
6- کردکوی (حدود ۷۵ هزار نفر): ۳هزار و ۶۴۷ میلیارد تومان
7-آزادشهر (حدود ۱۱۰ هزار نفر): ۲هزار و ۷۱۹ میلیارد تومان
8- بندرگز (حدود ۴۸ هزار نفر): ۹۶۵ میلیارد تومان
9- مینودشت (حدود ۸۰ هزار نفر): ۶۸۸ میلیارد تومان
10- علیآباد کتول (حدود ۱۵۰ هزار نفر): ۶۷۲ میلیارد تومان
11-گالیکش (حدود ۷۰ هزار نفر): ۶۴۳ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان
12- کلاله (حدود ۱۲۵ هزار نفر): ۶۳۸ میلیارد و ۱۸۰ میلیون تومان
13- رامیان (حدود ۱۰۰ هزار نفر): رقم اعلام نشده
14-مراوهتپه (حدود ۷۰ هزار نفر): ۳۴۴ میلیارد تومان
▫️تحلیل توزیع اعتبارات
بررسی تطبیقی این ارقام، الگوی روشنی از تمرکز منابع را آشکار میکند:
• شهرستانهای غرب استان که حدود ۴۵ درصد جمعیت استان را در بر میگیرند، نزدیک به ۷۲ درصد کل اعتبارات (۳۷ هزار و ۶۶۲ میلیارد تومان) را جذب کردهاند.
• چهار شهرستان غرب استان(بندرترکمن،بندرگز،کردکوی و گمیشان) با سهم جمعیتی حدود ۱۳ درصد، نزدیک به ۳۶ درصد اعتبارات (۱۸ هزار و ۷۷۸ میلیارد تومان) را به خود اختصاص دادهاند.
• کردکوی با جمعیت تقریبی ۷۵ هزار نفر، حدود شش برابر علیآباد کتول (۱۵۰ هزار نفر) و همچنین شش برابر بیشتر از مینودشت (همجمعیت تقریبی) اعتبار برای پروژه دریافت کرده است.
• بندرگز با کمتر از ۵۰ هزار نفر جمعیت، حدود ۱٫۵ برابر کلاله (حدود ۱۲۵ هزار نفر) اعتبار داشته است.
• گمیشان با جمعیتی تقریباً برابر با مراوهتپه، پروژههایی با اعتباری نزدیک به ۱۸ تا ۱۹ برابر را افتتاح و کلنگزنی کرده است.
▫️نتیجهگیری
با استقرار دولت چهاردهم ترکیب مدیران ارشد استان -چه در ستاد استانداری و چه در ادارات کل- بهگونهای شکل گرفت که بیش از ۷۰ درصد سمتهای کلیدی از محدوده جغرافیایی گرگان و غرب استان انتخاب شدند.
▫️تحلیل توزیع اعتبارات عمرانی و اقتصادی هفته دولت، مصداق بارز همان آفتی است که در مقدمه بهعنوان یکی از ویژگیهای ساختاری اقتصاد برنامهریزیشده دولتی مطرح شد:
نقش پررنگ تمایلات و تعلقات شخصی، محلی و سیاسی مدیران در هدایت منابع عمومی.
مدیران ارشد گلستان بارها توسعه نیافتن استان را به غیاب نیروهای گلستانی در وزارتخانهها و نهادهای تصمیمساز ملی نسبت دادهاند؛ اما الگوی مشابهی در مقیاس استانی بازتولید شده است.
▫️تخصیص حدود ۷۲ درصد اعتبارات به ۴۵ درصد جمعیت گرگان و غرب استان در برابر تنها ۲۸ درصد اعتبارات به ۵۵ درصد جمعیت استان در شرق، به معنای سهم سرانه حدود ۴۱٫۹ میلیون تومان برای گرگان و غرب استان در مقابل سهم سرانه عمرانی و اقتصادی پروژه های هفته دولت حدود ۱۳٫۴ میلیون تومان برای شرق استان است. این نابرابری نهتنها از منظر اقتصادی ناعادلانه است و در میانمدت توسعه نیافتگی شرق استان را تعمیق میکند، بلکه از منظر اجتماعی شکافها را تشدید کرده و از دیدگاه انسجام اجتماعی و ملاحظات امنیتی نیز مطلوب نیست.
توسعه متوازن گلستان، ارتقای سطح رفاه، کاهش بیکاری و تورم، و بهبود معیشت همه شهروندان -از بندرگز و نوکنده تا مراوهتپه- خواست مشترک است.
▫️با این حال، تجربه نشان میدهد که تحقق عدالت در توزیع متوازن امکانات در اقتصاد دولتی، برخلاف شعارهای مکرر، همچنان امری سهل و ممتنع باقی مانده است.
امید است نهادهای نظارتی و کارشناسی با بررسی دقیقتر این روند، اقدامات اصلاحی مؤثری در پیش گیرند.
▫️ پی نوشت: میزان جمعیت شهرستان ها حدودی و تخمینی بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ است.
منبع – روزنامه گلشن مهر گلستان
شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ شماره۳۲۴۳
www.ulkamiz.ir
