حاج غلام رخشانی ؛ ریشسفید ترکمن در مشهد

پایگاه خبری اولکامیز – حسن احمدیفرد: در #میلان_ترکمنها ی مهرآباد، همه #حاجغلام_رخشانی را به عنوان ریشسفید میشناسند. او ۵۰ سال میشود که ساکن همین کوچه است. مغازههای سرِ خانه او، مغازه ساخت #پشتی است؛ آنچه او، از آن به عنوان #پشتی _پرکنی از آن یاد میکند.
میلان ترکمنهای مهرآباد، میلان پشتی و پشتی پرکنی است؛ با آدمهایی که نیم قرن قبل از سرخس به مشهد آمدند و حالا محلهای کوچک را شکل دادهاند؛ در مهراباد مشهد.
حرفهای حاج غلام رخشانی درباره پیشینه ترکمنهای خراسان شنیدنی است.
ما در خراسان، دو تا سرخس داریم. یکی #سرخس_ایران است؛ یکی #سرخس_ترکمنستان. خیلی از اهالی سرخس ایران، اقوامشان در سرخس ترکمنستان است. زمانی که روسها ترکمنستان را میگیرند، خانواده ما از سرخس ترکمنستان و از #عشقآباد، میآیند ایران. عشقآباد هم دور نیست و نزدیک #درگز است.
در زمانی که #شوروی انقلاب میشود، خیلی از خانوادههای مسلمان، نه فقط از ترکمنستان که هرجای دیگر شوروی، میآیند ایران. خانواده ما هم، همان زمان آمدهاند به سرخس ایران. ترکمنهای سرخس آن موقع ۵۰ خانوار بودهاند که بعدها پراکنده شدهاند. رفتهاند اطراف سرخس و تا مشهد آمدهاند. الان در تربت جام هم ترکمن هست. آنها هم مثل ما، #سالور هستند.
ترکمنهای سالور که آن موقع ۵۰ خانوار بودهاند، الان ۷۰۰، ۸۰۰ خانوار هستند و در سرخس، در تربت جام، در مشهد و شهرهای دیگر پراکنده شدهاند. یکی تریلی دارد، یکی «کاموا»(کمباین) دارد، یکی مغازه دارد، یکی باغ دارد؛ هر کسی، به کاری مشغول است و شغلی دارد. حتی چند خانواری هم رفتهاند گنبد. البته ترکمنهای آن طرف، #یاموت هستند، ما سالوریم.
من متولد ۱۳۳۱ هستم در سرخس. ما البته اطراف سرخس بودیم؛ در روستای #پدلی. آنجا پدلی هست و #درازاب و #شوراب و #شوریجه و… . اینها روستاهای بین سرخس و #زورآباد است که الان شده #صالحآباد . ما در پَدَلی بودیم. زمین داشتیم و کشت و کار. دامداری هم داشتیم. گوسفند داشتیم. اما دامداری نمیشد، کشاورزی نمیشد، این بود که آمدیم مشهد.
سال ۵۰ پدرم با چهار تا پسرش آمد مشهد. من تازه زن گرفته بودم. آمدیم اطراف مشهد. اول #قلعهساختمان بودیم و بعد آمدیم مهرآباد. مهرآبادی هم که نبود. همه زمین کشاورزی بود. همین مهرآباد همهاش زمین گوجهکاری بود؛ زمین کشاورزی بود. بعدها آباد شد و شد مهرآباد و الا آن موقع که ما آمدیم، در کل این میلان چند تا خانه بیشتر نبود.
ما ترکمنهای سالور، #اهل_سنت هستیم. در همین میلان، خیلیها هم شیعه هستند. همسایهایم و کنار هم با صلح و صفا زندگی میکنیم. مسجدی هم داریم در همین محل که مسجد ماست؛ این سالها به اسم مسجد «توحید» میشناسندش؛ اما در منطقه به اسم «مسجد ترکمنها» معروف است. شیعهها هم میآیند و آنجا نماز میخوانند. ما با همسایههایمان این حرفها را نداریم.
جایی که ترکمنها زیاد باشند، آداب و رسومشان را حفظ میکنند. در تربت جام ترکمنها آداب و رسومشان را حفظ کردهاند؛ موسیقی خودشان را دارند و آداب و رسوم خودشان را؛ دوتارشان حتی فرق میکند با دوتار تربت جامی. ما در مشهد آنقدری نبودیم. چند خانواری بودیم که همینجا در همین «میلان اباذر» مهرآباد ساکن شدهایم.
لهجه(زبان) ما هم همانی است که الان در #ترکمنستان هست. عین همان است. اگر الان یک نفر از ترکمنستان بیاید اینجا، حرف زدن ما با او، فرقی نمیکند. چون از دوره کودکی، خانواده به بچهاش یاد میدهد که ترکمنی حرف بزند. فارسی را زمانی یاد میگیرد که میخواهد مدرسه برود یا میرود توی کوچه و با بچهها بازی میکند و فارسی را یاد میگیرد. توی خانه، توی خانواده و فامیل، فقط ترکمنی. آنجا دیگر لهجه(زبان) خودمان را داریم.
ما اقوامی هم ترکمنستان داریم. قوم و خویشهایی داریم که پدربزرگهایمان یکی بوده است؛ آنها آنطرف ماندهاند و ما آمدهایم اینطرف. گاهی ما میرویم ترکمنستان و گاهی آنها میآیند ایران. خلاصه همدیگر را فراموش نکردهایم. البته الان چهار سال است که ترکمنستان ویزا نمیدهد. از بعد کرونا، دیگر ویزا نمیدهد. ما هم نتوانستهایم برویم آنطرف.
اقوام ما هم در #عشقآباد هستند و هم در سرخس، سرخس ترکمنستان و هم در #ماری؛ همان #مرو. شما میگویید مرو، ما میگوییم ماری. امام رضا(ع) وقتی از مدینه آمدند، در ماری مهمان شدند. هنوز ویرانههایی از ماری قدیم هست. حالا ماری، یک شهر بزرگ و آباد است؛ مثل همین مشهد، مثل عشقآباد. / کانال تلگرامی اشترخجو
www.ulkamiz.ir



