مطالب ویژه

غفلت از دانش و هنر معماری بومی منطقه تا کی؟!

پابگاه خبری اولکامیز – عبدالصمد امینی داشلی برون:  چند روزی است که در فضای مجازی مطالبی در خصوص احتمال خارج شدن برج یا گنبد جهانی قابوس از فهرست لیست آثار جهانی مطرح شده است.
فارغ از صحت و سقم مطالب، لازم دانستم در این خصوص مطالبی را بیان دارم؛

متاسفانه در طول ۲ قرن گذشته به جهت سلطه قاجاریه و پهلوی بر ایران (به دور از جانبداری از قوم خاصی از اقوام قدیمی ساکن در این منطقه) به جهت عدم همگرایی سیاسی با حکومت مرکزی، منطقه گنبدکاووس (گرگان قدیم) دچار هویت زدایی مزمن و عدم ثبت و بهره برداری علمی و اصولی از دانش و هنرهای بومی منطقه، خصوصاً در زمینه صنعت ساختمان سازی و معماری شده است.

دانش و هنر زمانی ارزش می یابد که با مطالعه و استناد به دلایل علمی بصورت کاربردی برای بهره مندی عموم مردم ارائه گردد.

متاسفانه در خصوص صنعت و هنر معماری بکار رفته در احداث گنبدقابوس، بدون در نظر گرفتن دلایل دستور ساخت آن، مطالعات کاربردی برای استفاده از دانش و هنر بکار رفته در آن و دلیل استقامت و دوام آن با وجود گذشت ۱۰۰۰سال از احداث آن، حداقل برای احداث بناهای اطراف این برج اقدامی در این قرون صورت نگرفته است.

اگر در خصوص دانش و هنر ساختمان سازی و معماری بکار رفته در احداث این گنبد، دیوار باستانی و همچنین شهر تاریخی جرجان (گرگان قدیم)، در وهله اول مطالعات کاربردی برای استفاده در منطقه (سکونتگاهی، هدایت آب، کشاورزی، مسیریابی کاروان های تجاری، دفاعی و …) صورت گیرد و در مرحله دوم مطالعات علمی در خصوص سایر دلایل احداث آنها صورت گیرد و یا اگر صورت گرفته در معرض دید و مطالعه علاقمندان حوزه ساختمان سازی و معماری قرار گیرد، تا اینکه شهر گنبدکاووس روز به روز از هویت شهری و معماری بومی و اصیل خود دور نمانده و با زمینه سازی موردنیاز برای ایجاد محافل علمی و انگیزه علمی در بین علاقمندان به هنر معماری و صنعت ساختمان داخل کشور و حتی خارج از کشور و نیز ایجاد کرسی های علمی در یکی از دانشگاه های متعدد سطح گنبدکاووس، استان و کشور با ارائه مقاله های علمی جهانی، ارزش دانش و هنر معماری بکار رفته در احداث این بناها با در نظر گرفتن هویت فرهنگی و نیز اقلیم آب و هوایی و اقتصاد و مصالح بومی منطقه و تاثیرات آن در استحکام بناها، آسایش و بهداشت روحی و روانی ساکنین منطقه و بکارگیری آن با تلفیق دانش و فنون و مصالح روز نمایان و با ارائه مشوق های مالی و تسهیلاتی برای استفاده از این نوع معماری در سطح این شهر در کنار بازگشت به هویت بومی منطقه، ارزش ملی و جهانی این آثار نمود بیشتری یافته و باعث تشویق و ایجاد انگیزه بیشتر برای حضور جهانگردان و ایرانگردان دوستدار مطالعه در خصوص معماری بناهای قدیمی در این شهر گردد.

در صورت حضور این افراد با انگیزه های علمی در منطقه، با توجه به وجود جاذبه های طبیعی و تنوع اقلیمی مناطق مختلف در گنبدکاووس و سایر مناطق استان در کنار جاذبه فرهنگهای مختلف جوامع محلی استان، صنایع دستی، هنر پرورش اسب اصیل ترکمن و هنرهای جوامع کشاورز و دامپرور و صیادی شاهد حضور جهانگردان و ایرانگردان علمی بیشتری در منطقه خواهیم بود و باعث ایجاد زمینه برای توجیه مسئولین کشوری و یونسکو در جهت جذب و تخصیص اعتبارات بیشتری برای مطالعات باستان شناسی و حفظ آثار و میراث های باستانی گنبد، دیوار و شهر باستانی جرجان(گرگان قدیم) و سایر بناها و تپه های کوچک و بزرگ قدیمی موجود در منطقه گشته و از مناطقی فقط ممنوعه برای حفاری و ساخت و ساز بنا برای ساکنین منطقه، به محل هایی برای مطالعات و اکشافات باستان شناسی و ایجاد موزه های باستان شناسی و جذب درآمد و ایجاد زمینه فعالیت از این راه برای فارغ التحصیلان رشته های باستان شناسی، میراث فرهنگی و جهانگردی در منطقه گردد و این منطقه از اقتصاد وابسته فقط به کشاورزی و منابع طبیعی خارج شود.

امید است که مسئولین منطقه و کشور در خصوص موارد مطرح شده، برنامه های مطالعاتی و اجرایی در حال اجراء داشته باشند تا بلکه برای ایجاد زمینه جذب اعتبارات کشوری و جهانی مورد نیاز برای حفظ و مدیریت بهینه این آثار و بهره برداری اصولی و ارتقای وضعیت فرهنگی، اقتصادی، تجاری و معیشتی منطقه و بازگشت به هویت واقعی و در خور شان منطقه قدمهای موثری برداشته شده باشد. جمعه ۱۴۰۰/۱۰/۰۳

www.ulkamiz.ir


نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا